Phật giáo coi đây là truyền thuyết - văn học - phương tiện thiện xảo chứ không coi là sự thật - lịch sử
Vì vậy Cần phân biệt giữa Đức Phật lịch sử và văn học tôn giáo. Các kinh Nikāya và A-hàm sớm chủ yếu tập trung vào giáo pháp giải thoát: Tứ Thánh Đế, Bát Chánh Đạo, Duyên khởi, vô thường, vô ngã... chứ không lấy các phép màu lúc đản sinh làm nền tảng đức tin. Về sau, trong quá trình phát triển, đặc biệt ở một số kinh và Phật truyện Đại thừa, câu chuyện đản sinh được bổ sung nhiều yếu tố biểu tượng và thần kỳ như voi trắng sáu ngà, đi bảy bước, hoa sen đỡ chân, chín rồng tắm Phật... Đây là đặc điểm phổ biến của văn học tôn giáo nhằm tôn vinh bậc giáo chủ và khơi dậy lòng kính tín nơi quần chúng.
Ngay trong Đại thừa cũng có học thuyết phương tiện thiện xảo. Kinh Pháp Hoa dùng dụ ngôn nhà lửa, người cha vì muốn cứu các con nên nói đến xe dê, xe hươu, xe bò để dụ chúng chạy ra khỏi ngôi nhà đang cháy. Điều đó cho thấy Đại thừa thừa nhận có những phương tiện được sử dụng để dẫn dắt chúng sinh tùy theo căn cơ, chứ không phải lúc nào cũng trình bày chân lý tối hậu ngay từ đầu. Nếu hiểu theo tinh thần này thì các truyền thuyết đản sinh cũng có thể được xem là phương tiện giáo hóa dành cho người còn nặng niềm tin vào các yếu tố kỳ diệu, chứ không nhất thiết là những mô tả lịch sử theo nghĩa khoa học. Phật giáo coi đây là truyền thuyết - văn học - phương tiện thiện xảo chứ không coi là sự thật - lịch sử
DO đó, nếu xem các truyền thuyết ấy là phương tiện, thì không nên đồng thời dùng chính các chi tiết đó để khẳng định chúng là bằng chứng lịch sử hay khoa học. Giá trị của Phật giáo không nằm ở việc một hài nhi có đi được bảy bước hay có hoa sen mọc dưới chân hay không, mà nằm ở việc giáo pháp ấy có giúp con người đoạn trừ tham, sân, si và chấm dứt khổ đau hay không. Đó cũng là điều Đức Phật luôn nhấn mạnh trong các kinh sớm: hãy đến để thấy (ehipassiko), tự mình thực hành và chứng nghiệm, thay vì đặt nền tảng niềm tin vào những câu chuyện kỳ diệu.
St
Chienslambao.blogspot.com
