Không có gì minh họa rõ nét cho quá trình huyền thoại hóa đã trở thành nền tảng của đức tin Kitô giáo bằng cách nhìn thẳng vào hàng loạt “vị thánh” được các tín hữu sùng bái, quỳ lạy và cầu nguyện hàng thế kỷ. Nhiều nhân vật này hoàn toàn không tồn tại. Những người có thật thì bị bồi đắp bằng lớp lớp chuyện hoang đường, phép lạ lố bịch, đến mức nếu xảy ra ngoài đời thực, chúng ta sẽ lập tức gọi đó là mê tín dị đoan hoặc rối loạn tâm thần.
Hãy lấy ví dụ điển hình nhất: Thánh Denis (Dionysius) của Paris, vị thánh không đầu nổi tiếng nhất trong lịch sử Kitô giáo.
Theo huyền thoại được ghi chép trang trọng trong Golden Legend (Legenda Aurea): cuốn sách bán chạy nhất thời Trung cổ. Denis là giám mục của Paris thế kỷ 3. Ông bị bắt, tra tấn dã man, rồi bị chém đầu trên đồi Montmartre. Nhưng câu chuyện không dừng lại ở đó, vì Kitô giáo cần một cái kết “thần thánh”. Ngay sau khi cái đầu rơi xuống đất, thân xác của ông đứng dậy một cách bình thản, cúi xuống nhặt lấy đầu mình, kẹp chặt vào nách (hoặc hai tay), rồi đi bộ mấy cây số, vừa đi vừa giảng bài thuyết pháp về sự ăn năn sám hối một cách rõ ràng, mạch lạc. Cuối cùng ông mới chịu ngã xuống ở nơi ông muốn được chôn cất, và sau này trở thành Thánh Đường Saint-Denis cũng là nơi chôn các vua Pháp.
Hãy hình dung cảnh đó một cách tỉnh táo: Một người vừa bị chặt đứt đầu, não bộ đã ngừng hoạt động hoàn toàn, máu phun như suối, thế mà vẫn đi bộ, nói chuyện lưu loát, và truyền giáo. Đây không phải là phép lạ, đây là truyện tranh hài hước được nâng cấp thành giáo lý. Người ta còn tạc tượng ông ta khắp nơi: một giám mục oai phong, tay cầm cái đầu của chính mình như cầm chiếc mũ. Thật là một hình ảnh vừa kinh dị vừa lố bịch, nhưng lại được hàng triệu người tin sùng qua bao thế kỷ.
Và đây chỉ là một trong vô số trường hợp. Hàng trăm vị thánh lố bịch tương tự đều theo cùng một công thức: thực tế mỏng manh + trí tưởng tượng dồi dào + nhu cầu tôn thờ của đám đông.
Điều đáng nói là chính Giáo hội và các nhà thần học cũng biết rất rõ phần lớn đây là huyền thoại. Nhưng vẫn để cho dân chúng tin và cầu nguyện với những chuyện đó. Vì sao? Vì đức tin không cần sự thật, nó cần "câu chuyện". Nó cần những hình ảnh sống động để khơi gợi cảm xúc, để kiểm soát tâm hồn, để biến con người thành tín đồ ngoan ngoãn.
Và đây chính là chìa khóa tương tự để hiểu về Chúa Jesus. Nếu người ta có thể biến một giám mục bình thường (hoặc thậm chí hoàn toàn hư cấu) thành vị thánh không đầu đi bộ giảng đạo, thì việc biến một người rabbi Do Thái thế kỷ 1 thành Đấng Christ, Con Thiên Chúa, thực hiện hàng loạt phép lạ, chết rồi sống lại, lên trời... cũng chỉ là cùng một tiến trình huyền thoại hóa, chỉ khác quy mô lớn hơn mà thôi.
Những câu chuyện về các thánh nhân bịa đặt hay bị tô vẽ không phải là ngoại lệ. Chúng là bằng chứng sống cho thấy Kitô giáo được xây dựng trên nền tảng của truyền thuyết dân gian, sự phóng đại có chủ đích, và nhu cầu tâm lý của con người về siêu nhiên. Khi bạn đã thấy rõ trò lừa dối tinh vi với Thánh Denis, bạn sẽ khó mà tiếp tục tin rằng câu chuyện về Jesus lại được miễn trừ khỏi quy luật ấy.
Đức tin không phải là ánh sáng. Nó chính là màn sương huyền thoại che khuất lý trí. Và khi sương tan, thứ còn lại thường chỉ là... một cái đầu bị cắt rời, vẫn cố gắng thuyết phục bạn rằng nó đang nói lời Chúa.
St
Chienslambao.blogspot.com
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét