Nghe nói phim chiếu rạp Vua của các Vua này đang rất "hót", nó khiến cho các linh mục, giáo dân, lương dân nhiều nơi ở Việt Nam lên đồng tập thể vì quá tuyệt vời! Tôi thì không hứng thú đến, nhưng qua đoạn phim quảng cáo này tôi cho nhà sản xuất đã làm khá cẩu thả, vì đoạn này đã bỏ mất một chi tiết nhỏ nhưng rất quan trọng, nó là lý do vì sao Jesus nói câu khó hiểu này: "vậy thì các ngươi cứ phá hủy đền thờ này đi, rồi ta sẽ xây dựng lại nơi này trong vòng ba ngày".
Trong Tân Ước, sự kiện "Thanh tẩy đền thờ" này được cả 4 sách phúc âm ghi chép lại, trong đó 3 sách của Matthew, Luca, Mark đều đặt sự kiện này ở cuối sách để nó trở thành nguyên nhân chính khiến Jesus bị bắt; riêng sách của Gioan thì đặt sự kiện này ở đầu để nó mang ý nghĩa "phá tà hiển chánh" khi Jesus bắt đầu đi giảng đạo. Và cũng chỉ có duy nhất sách của Gioan là có ghi lại câu nói trên. Bối cảnh của nó như sau: khi Jesus đến thủ đô Do Thái để chuẩn bị đón lễ "Vượt Qua" (lễ kỷ niệm Chúa trời tàn sát xứ Ai Cập để cứu dân Do Thái) khi ông đặt chân đến đền thờ Jerusalem thì ông mới "tá hỏa" (mặc dù đã đến khá nhiều lần) khi thấy xung quanh và sân trong đền thờ này là một cái chợ khổng lồ (chủ yếu bán gia súc để hiến tế và dịch vụ đổi tiền) với đầy rẫy cảnh mua bán xô bồ, kèm theo vô số tệ nạn và rác rưởi, vì vậy ông quyết định ra tay "dọn dẹp" bằng cách bạo lực nhất, đó là lấy dây thừng làm roi mà đuổi đánh, rồi ông nói câu nổi tiếng: "nhà cha ta là nơi cầu nguyện mà các ngươi lại biến nó thành sào huyệt của bọn trộm cướp", những người bị thiệt hại lập tức chất vấn: "Ông lấy dấu lạ nào chứng tỏ cho chúng tôi thấy là ông có quyền làm như thế?” Câu này rất rõ ràng, ý của họ là: "ông có quyền lực siêu nhiên gì mà dám làm vậy?" Jesus không muốn (hoặc không thể) thi triển quyền năng nên đã trả lời một câu đầy ẩn ý: "vậy thì các ông hãy phá hủy đền thờ này đi, nội trong ba ngày tôi sẽ xây dựng lại", ý của ông thật ra muốn nói là: "vậy thì các ông cứ giết tôi đi nội trong ba ngày tôi sẽ sống lại cho coi", nhưng tất nhiên mọi người xung quanh chả ai hiểu ý ông, họ chỉ cười nhạo ông điên rồ vì đền thờ này họ phải huy động rất nhiều người xây dựng trong 40 năm mới xong.
Quay lại với chủ đề của đoạn phim trên, chúng ta thấy họ đã bỏ qua chi tiết người Do Thái chất vấn Jesus để buộc ông phải nói lên câu nói đó, thế nhưng người Do Thái trong đoạn phim trên vẫn chưa kịp làm gì, họ còn đang kinh ngạc chưa hiểu chuyện gì xảy ra thì Jesus đã chủ động gợi ý nói ra câu trên thì hơi bị nhảm (chưa ai thách thức đã đòi chết) Tóm lại là đoạn này xét theo kinh thánh thì rất logic nhưng lên phim thì thành ra nhảm nhí.
Đó là nói chuyện phim dở hơn so với kinh thánh, giờ nói chuyện kinh thánh dở hơn thực tế.
Thứ nhất: nếu quả thật đây là một câu chuyện lịch sử thì tôi nghĩ rằng 3 tác giả Mt, Lc, Mc đã đúng khi đặt nó ở cuối câu chuyện về Jesus, khiến cho nó trở thành nguyên nhân chính khiến cho Jesus bị tử hình (tội xúc phạm đền thánh, gây rối trật tự công cộng) nếu không thì thật sự người ta không biết phải bắt giết Jesus về tội gì. Còn sách Gioan thì rõ ràng đã khá sơ xuất khi đặt nó ở đầu sách, tức là chuyện này xảy ra thì 3 năm sau Jesus mới chết, như vậy là vô lý, vì tội này khá nặng phải lập tức bị bắt, nhẹ thì cũng phải bị giam cầm vài năm, hoặc phạt roi kha khá, còn nghiêm trọng hơn nữa là tội tử hình chứ không có chuyện Jesus vẫn nhởn nhơ suốt 3 năm sau mới bị bắt. Tuy vậy dụng ý của tác giả Gioan lại thâm trầm hơn nhiều, sự kiện này bị biến thành động lực để Jesus quyết tâm cải cách (chính xác hơn là xóa bỏ) Do Thái giáo, vì sao vậy?
Vì đền thờ Thiên Chúa đã bị Do Thái giáo biến thành ổ trộm cướp, nên Jesus phải cất công đi giảng đạo, lập ra một tôn giáo mới để khôi phục sự uy nghiêm cao quý vốn có của Thiên Chúa trong lòng ông. Còn 3 tác giả còn lại đã vô tình biến Jesus thành tên tội phạm đáng bị tử hình chứ không phải chết oan uổng gì cả.
Thứ hai: xét theo logic thực tế nếu tôi là Jesus thì sẽ không bao giờ làm việc "thanh tẩy" đền thờ như vậy, vì sao? Vì đó là hành động vô ích, chỉ thể hiện sự cực đoan điên cuồng mà thôi.
Lý lẽ rất rõ ràng, đền thờ Jerusalem là một trung tâm tôn giáo lớn ở khu vực Cận Đông của thế giới cổ đại, đền thờ này không chỉ có dân Do Thái đến tế lễ mà ngay cả dân ngoại đạo tứ xứ cũng đổ về hành hương quanh năm, nó y chang như việc dân miền tây nước ta đi tua hành hương từ Núi Sam Châu Đốc rồi ghé Nhà thờ Cha Diệp, Mẹ Quan Âm Nam Hải...để cầu phước, trả lễ vậy. Tương tự vậy, các sắc dân La Mã quanh Địa Trung Hải thời đó cũng vậy, họ đi hành hương khắp nơi, từ Hi Lạp qua La Mã, Ai Cập, Ba Tư, Do Thái...chỗ nào có những đền thờ nổi tiếng là họ đến hành hương. Thành ra dịch vụ đi kèm đền thờ rất phát triển, đặc biệt là 2 dịch vụ bán thú vật hiến tế và đổi tiền. Như đã nhắc ở trên, xung quanh đền thờ Jerusalem là một hệ thống liều bạt, chuồng, bãi nuôi nhốt gia súc, chim chóc khổng lồ nhằm mục đích cung cấp tế lễ cho đền thờ, những ngày đại lễ có đến hàng chục ngàn con vật bị giết là chuyện bình thường, vì vậy mà chức năng chính của đền thờ có thể nói chính là lò mổ gia súc, vì đền thờ chỉ chấp nhận con vật bị giết tại bàn thờ chứ không chấp mua thịt bên ngoài vào. (Khỏi nói cũng biết khu vực đền thờ này hôi hám đến mức nào nên khiến Jesus nổi điên cũng đúng)
Nói luôn về đền thờ Jerusalem, ngôi đền này có tổng cộng 4 khu vực chính, bao gồm sân ngoài, sân trong, khu chính điện và nơi cực thánh. Trong đó dân ngoại đạo chỉ được vào khu vực sân ngoài để tế lễ, sân trong dành cho người Do Thái, chính điện dành cho giới quý tộc và giáo sĩ, riêng nơi cực thánh chỉ có duy nhất thầy Thượng tế (giáo chủ) mới được vào mỗi năm một lần. Khu vực sân ngoài có rất nhiều quầy đổi tiền phục vụ khách thập phương, ở đây không xài tiền La Mã mà xài tiền Do Thái, cho nên mới có chuyện "của Caesar trả cho Caesar, của Thiên Chúa trả cho Thiên Chúa". Và tất nhiên một yếu tố cực kỳ quan trọng là giới giáo sĩ đền thờ được thu thuế và bảo kê cho các hoạt động buôn bán tại đền thờ này. Có thể nói đền thờ Jerusalem là nơi đóng góp rất lớn cho thương mại của thành phố thông qua nhu cầu dịch vụ của nó, thành ra chuyện Jesus đến đây dẹp loạn thật là nhảm nhí, vì vấn đề không phải nằm ở ý thức của con người mà ở chính nhu cầu của đền thờ tạo ra, cho nên ra tay dẹp loạn trộm cướp lừa lọc ở đó là việc trị ngọn không phải trị gốc, muốn trị gốc thì phải dẹp luôn nhu cầu của đền thờ, như vậy đồng nghĩa với dẹp luôn cả Do Thái giáo. Thật quá ngông cuồng và ngu xuẩn khi làm việc đó.
Việc buôn bán và đổi tiền trong khuôn viên đền thờ không vi phạm Luật Môsê. Vấn đề (nếu có) chỉ là lạm dụng, gian lận hoặc đặt sai vị trí, chứ không phải bản thân hoạt động buôn bán.
1. Luật Môsê bắt buộc phải có mua bán và đổi tiền
a) Luật cho phép (thậm chí yêu cầu) mua lễ vật tại chỗ
Trong Đệ Nhị Luật 14:24–26, Luật Môsê nói rất rõ:
• Nếu đường xa, được bán vật hiến tế lấy tiền
• Mang tiền đến nơi Chúa chọn
• Tại đó mua bò, chiên, rượu… để dâng lễ
👉 Nghĩa là mua bán lễ vật gần đền thờ là hợp pháp, không những thế còn là giải pháp được luật cho phép.
b) Bắt buộc đổi tiền
Theo Xuất Hành 30:13, mỗi người Do Thái nam trưởng thành phải nộp thuế đền thờ nửa shekel.
• Không được dùng tiền ngoại bang (La Mã, Hy Lạp)
• Phải đổi sang tiền Do Thái “tinh sạch”
👉 Không có quầy đổi tiền thì đền thờ không thể vận hành.
2. Vấn đề không phải “buôn bán”, mà là lạm dụng
Ngay trong truyền thống Do Thái, vấn đề từng bị phê phán là:
• Gian lận cân đo
• Thu phí đổi tiền quá cao
• Đẩy dân nghèo vào cảnh bị bóc lột
📌 Nhưng:
• Đó là vấn đề đạo đức – kinh tế
• Không phải vi phạm luật Môsê
• Và không trao quyền cho cá nhân nào tự ý dùng bạo lực
Nếu có sai phạm, chỉ:
• Hội đồng tư tế
• Thầy thượng tế
• Hoặc Sanhedrin
mới có quyền xử lý.
3. “Sào huyệt trộm cướp” – trích sai bối cảnh
Câu Giêsu nói:
“Nhà Ta là nhà cầu nguyện, các ngươi biến thành sào huyệt trộm cướp” là trích từ Giêrêmia 7.
📌 Nhưng Giêrêmia không phê phán việc buôn bán, mà phê phán:
• kẻ bóc lột người nghèo
• rồi núp bóng đền thờ để tự cho mình vô tội
👉 Giêsu mượn ngôn ngữ ngôn sứ, chứ không chỉ ra vi phạm pháp lý cụ thể nào.
4. Vậy xét theo Luật Môsê, ai mới là người “có vấn đề”?
Nếu nghiêm túc áp dụng luật:
• Người buôn bán: hợp pháp
• Người đổi tiền: hợp pháp
• Giới tư tế bảo kê: đúng cơ chế tôn giáo lúc đó
Ngược lại, một người:
• không có thẩm quyền,
• dùng bạo lực,
• gây rối trong khu vực đền thờ,
👉 mới là người có nguy cơ vi phạm luật, ít nhất là luật về trật tự nơi thánh.
5. Vì sao thần học Kitô giáo phải biến chuyện này thành “thánh thiện”?
Vì nếu thừa nhận:
• buôn bán là hợp pháp
• nhu cầu là do chính luật Môsê tạo ra
👉 thì hành động của Giêsu không còn là “thanh tẩy”,
mà là phản kháng cực đoan chống lại toàn bộ hệ thống Do Thái giáo.
Điều đó buộc Kitô giáo phải chọn:
• hoặc Giêsu là người Do Thái tuân luật,
• hoặc Giêsu là kẻ phá luật và lật đổ tôn giáo cũ.
Thần học chọn vế sau, rồi thiêng hóa nó.
St
https://www.facebook.com/share/r/17dkphVprn/
Chienslambao.blogspot.com
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét